- “Topraksız” lakaplı Kral John, Kral II. Henry’nin en küçük oğluydu ve başlangıçta tahta çıkması beklenmiyordu.
- John’un en çok bilinen icraatı, isyankâr soylular tarafından kendisine dayatılan Magna Carta‘yı imzalamasıdır.
- Kral John ile Robin Hood arasındaki efsanevi bağ büyük olasılıkla kurgudur; zira bu hikâyeler John’un saltanatının son dönemlerinde ortaya çıkmaya başlamıştır.
- Kötü şöhretine rağmen John, yetenekli bir idareciydi ve İngiliz hukuk sisteminin daha net şekillenmesine katkıda bulundu.
MS 1100’lerin sonu ile 1200’lerin başında, İngiliz tarihinde hem gerçek tarihsel öneme sahip hem de efsanelere konu olmuş birçok figür sahneye çıktı. Bu isimler arasında en dikkat çekicilerinden biri de şüphesiz İngiltere Kralı John’dur.
John Gerçekten Kral Olmak İçin mi Doğmuştu?
Aslında hayır. John, Kral II. Henry’nin dört meşru oğlunun en küçüğüydü. En büyükleri “Genç Kral Henry”, babasıyla birlikte hüküm sürmüştü ama fiili yetkileri sınırlıydı. I. Richard, yani “Aslan Yürekli”, nihayetinde kendi hakkıyla tahta çıkacaktı. Geoffrey II, Britanya Dükü, önemli topraklar miras almıştı. Ama John’a, “Topraksız” lakabıyla anılacak kadar az şey kalmıştı; yine de kardeşleri arasında en güçlü ve etkili olanı o olacaktı. Hepsi babalarına karşı bir şekilde başkaldırmış, ancak hiçbiri iktidarını tam olarak pekiştiremeden hayatını kaybetmişti. Geriye taç, John’a kalmıştı.
John’un Ailesi
Bu dönemde Fransız ve İngiliz soyluları o kadar iç içe geçmişti ki, İngiliz sarayı neredeyse Fransız kültüründen daha Fransızdı. Normanlı William –Fatih–, İngiltere’yi henüz bir asır önce işgal etmiş ve yönetimini kurmuştu. John’un annesi, Aquitaine’li Eleanor’du: Önce Fransa Kralı VII. Louis’in, ardından İngiltere Kralı II. Henry’nin eşi olarak iki krallığın da kraliçesi olmuş güçlü bir figürdü. John, teknik olarak Fransa’daki bazı toprakları miras almıştı ve daha fazla bölge elde etmek için sürekli savaş halindeydi.
Fransa’daki toprakları nedeniyle, Fransa Kralı’na karşı vasal konumundaydı (yalnızca miras aldığı Fransız toprakları için; İngiltere’de bu durum geçerli değildi). Kökleri Fransa’ya dayanan Plantagenet-Anjou hanedanının bir üyesiydi.
John’un Başarıları
John’un saltanatı sırasında büyük bir başarıya imza attığını söylemek zor olsa da, Batı tarihi üzerinde silinmez izler bırakan birçok olay onun döneminde yaşandı. John’un Magna Carta’yı imzalaması, muhtemelen tüm hükümdarlığının en dönüm noktasıdır. 1200’lerin başında İngiliz soyluları açıkça isyan bayrağını açmış, John’u müzakere masasına oturmaya ve toprak sahiplerine mülkleri üzerinde daha fazla hak tanıyan şartları kabul etmeye zorlamıştı.
Ne Kral John ne de soylular, Magna Carta’da belirtilen şartlara tam olarak uymuş olsa da, bu belge İngiliz hukuk tarihinin en etkili metinlerinden biri haline gelmiş ve “kralın ilahi hakkı” fikrinin sarsılmasında kilit rol oynamıştır.
John, savaş alanında kardeşi Richard kadar yetenekli değildi ama tamamen başarısız da sayılmazdı: Fransa’da bazı askeri zaferler kazandı, ancak bunlar tarihi akışı değiştirecek nitelikte değildi. Asıl güçlü yanı, muhtemelen idari yeteneğiydi. Önceki hükümdarlarına kıyasla İngiltere’de daha fazla zaman geçirdi, ülke meseleleriyle ilgilendi ve onun yönetimi altında hukuk sistemi daha net bir yapıya kavuştu.
Hem devleti yönetmek hem de askeri seferlerini finanse etmek için paraya ihtiyacı olan John, soylular ve halk üzerinde yeni ve yaratıcı vergi yöntemleri geliştirdi… İşte Robin Hood efsanesinde “kötü adam” olarak yer almasının asıl nedeni de budur.
Kral John ve Robin Hood
John’un vergi politikaları zaman zaman halkı bunaltmış olsa da, Robin Hood efsanesi büyük ölçüde kurguya dayanıyor. Robin Hood hikâyelerinin en erken izlerine, John’un saltanatının sonlarına doğru rastlanıyor; yazılı kayıtlar ise John’un 1216’daki ölümünden sonra ortaya çıkmaya başlıyor. John’un ya da adamlarının, Robin Hood efsanesine ilham vermiş olabilecek gerçek bir figürle herhangi bir teması olup olmadığı, belki de hiçbir zaman kesin olarak bilinmeyecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Kral John neden bu kadar “kötü” bir kral olarak hatırlanıyor?
Kral John, Fransa’daki atadan kalma toprakları kaybetmesi ve İngiltere’ye yönelik baskıcı yönetimi nedeniyle kötü şöhret kazanmıştır. Ağır vergiler yüklemiş, Papa’ya karşı gelerek İngiltere’nin kilise tarafından dışlanmasına (interdict) neden olmuş ve soylulara karşı acımasız tavrı sonunda iç savaşı tetiklemiştir.
İngiltere Kralı John gerçekte nasıl öldü?
Kral John, Ekim 1216’da, bir iç savaş sırasında yürüttüğü sefer esnasında dizanteri –şiddetli bir bağırsak enfeksiyonu– nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Savaşın yarattığı stres ve gelgitli bir haliçte bagaj trenini, hatta taç mücevherlerini kaybetmesi, sağlığını daha da kötüleştirmiş olabilir.
Kral John’un kendisine tahta geçecek çocukları var mıydı?
Evet, Kral John’un beş meşru çocuğu vardı ve en büyük oğlu III. Henry, babasının ardından tahta çıktı. Henry, John’un ölümü üzerine henüz dokuz yaşındayken kral oldu ve İngiltere’yi 56 yıl boyunca yönetti; bu, İngiliz tarihinin en uzun saltanatlarından biridir.
