II. Dünya Savaşı’nın “topyekûn savaş” olarak anılmasının temel nedeni, savaşın yalnızca cephedeki birlikleri değil, toplumun tamamını ve devletin tüm kaynaklarını seferber etmesidir. Sınır, cephe hattı ile cephe gerisi arasında belirgin olmaktan çıkar.
Ekonomik üretim savaş hedeflerine bağlanır: sanayi, tarım, ulaşım ve enerji politikaları bir tür “savaş ekonomisi” düzenine geçer. Propaganda, sansür ve moral yönetimi, askeri stratejinin tamamlayıcı unsuru olur. Böylece savaş, devlet kapasitesiyle toplumun gündelik hayatını doğrudan şekillendiren bir olaya dönüşür.
Sivil kayıpların büyümesinin nedeni de burada yatar. Şehir bombardımanları, kuşatmalar, açlık politikaları, zorunlu göçler ve işgal yönetimleri, sivilleri savaşın doğrudan hedefi haline getirir. Bu durum, savaşın yıkıcılığını klasik muharebe tarihinin ötesine taşır.
İdeolojik boyut, toptan şiddetin kapsamını daha da genişletir. Bazı cephelerde savaş, sadece askeri yenilgi hedefleyen bir mücadele olmaktan çıkar; toplumları “dönüştürme” veya belirli grupları “yok etme” amacıyla yürütülen bir şiddet rejimine dönüşür.
Özetle: Topyekûn savaş, kaynakların, üretimin, siyasal kontrolün ve sivil alanın savaşla bütünleştiği modern bir savaş formudur.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?