20 Ocak 1942’de, Berlin’in banliyösü Wannsee’deki şık bir villada, 15 üst düzey Nazi bürokratı ve SS subayı kahvaltıda buluştu. Toplantının konusu, Avrupa Yahudilerinin ‘Nihai Çözümü’ (Endlösung) idi. Reinhard Heydrich’in başkanlık ettiği bu toplantı, bir katliam kararı almak için değil, zaten başlamış olan katliamın lojistiğini ve yetki paylaşımını koordine etmek için yapılmıştı.
Toplantının tutanakları (Adolf Eichmann tarafından tutuldu), tarihin en soğukkanlı bürokratik belgelerinden biridir. ‘Tahliye’, ‘özel muamele’, ‘doğudan çalışma’ gibi örtülü kelimelerle, 11 milyon insanın (listede İngiltere ve İrlanda Yahudileri bile vardı) nasıl trenlerle taşınacağı, kimin çalıştırılacağı ve kimin hemen öldürüleceği tartışıldı. Bir soykırım, bir inşaat projesi planlar gibi, ‘verimlilik’ ve ‘maliyet’ hesaplarıyla ele alındı.
Wannsee, Holokost’un ‘sanayileştiği’ anı temsil eder. Artık Einsatzgruppen (infaz timleri) ile kurşuna dizmek ‘verimsiz’ ve askerler için ‘psikolojik olarak yorucu’ bulunuyordu. Bunun yerine gaz odaları ve ölüm kampları (Auschwitz, Treblinka) sistemi tam kapasiteyle devreye girecekti.
Bu konferans, modern devlet aygıtının, teknolojinin ve bürokrasinin, ahlaki değerlerden soyutlandığında nasıl korkunç bir ölüm makinesine dönüşebileceğinin kanıtıdır. Wannsee’deki o 90 dakikalık toplantı, milyonların kaderini mühürledi.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?