Aztek ve daha geniş Mesoamerika dünyasında Quetzalcoatl (Tüylü Yılan), bilgi, rüzgâr ve uygarlıkla ilişkilendirilen bir tanrıdır. Yılan (yer) ile kuş (gök) birleşimi, onun iki dünyayı birleştiren doğasını gösterir: maddi ile manevi, yer ile gök.
Quetzalcoatl miti, insan yaratılışı ve kültürün doğuşuyla bağlanır. Bazı anlatılarda yeraltına inip kemikleri getirerek insanları yaratır. Bu, uygarlığın kökeninin bir tür ‘yeraltı’ bilgisiyle, yani tehlikeyle ilişkili olduğunu gösterir.
Onun rahip-kral figürü olarak yorumlanması, mit ile siyasi tarihin iç içe geçtiği bir noktadır. Quetzalcoatl adı, bir ideoloji gibi kullanılmış; yöneticiler kendilerini onun temsilcisi saymıştır. Mit, iktidarı meşrulaştırmanın aracı olur.
İspanyol fetih anlatılarında Quetzalcoatl’ın geri döneceği kehanetiyle Cortés’in ilişkilendirilmesi meşhur bir tartışmadır; bu, mitlerin tarih yazımında nasıl kullanıldığını gösterir. Kehanetin gerçekliği tartışmalı olsa da, efsanenin gücü kesindir.
Quetzalcoatl, medeniyetin sembolüdür: ateşi, takvimi, bilgiyi taşıyan figür. Ama aynı zamanda, uygarlığın kırılganlığını da hatırlatır; çünkü yıkım karşısında en çok bilgi kaybolur.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi