Pan, Yunan mitolojisinin kentli tanrılarından değildir; dağların, sürülerin ve çobanların tanrısıdır. Keçi bacaklı, boynuzlu, güler yüzlü ama tekinsiz bir figürdür. Pan, doğanın evcilleştirilmemiş tarafını taşır: hem bereket hem tehdit.
“Panik” kelimesi Pan’dan gelir; çünkü Pan’ın ani çığlığı, ormanda korku dalgası yaratır. Bu mitolojik ayrıntı, insanın doğa karşısındaki içgüdüsel korkusunu açıklar: Korku bazen rasyonel değildir; bir ses, bir gölge yeter.
Pan aynı zamanda cinsellik ve arzu ile bağlanır; nympha’ları kovalar, bazen reddedilince dönüştürülürler (Syrinx’in kamışa dönüşmesi ve Pan flütünün doğuşu). Burada sanat yine kayıptan doğar: takip edilen beden, kaçarken enstrümana dönüşür.
Pan, antik dünyada kırsal alanın kutsallığını temsil eder. Şehir tanrıları düzen kurar; Pan ise düzenin dışındaki yaşamı korur. Bu, “medeniyet” ile “yaban” arasındaki sürekli pazarlıktır.
Pan miti, modern dünyada bile yaşayan bir gerilim taşır: doğayı kontrol ettikçe, doğanın kontrol edilemeyen tarafı daha ürkütücü görünür. Pan, uygarlığın bastırdığı vahşi gerçekliğin simgesidir.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi