Nemesis, intikamın değil; ölçünün (denge) tanrıçasıdır. Yunan dünyasında kibir (hubris) en büyük suçlardan biridir ve Nemesis, bu kibri geri çeviren kozmik mekanizmadır. Onun adaleti kişisel değil; sistemiktir: aşırıya giden her şey karşılığını bulur.
Nemesis’in cezası çoğu zaman “tam zamanında” gelir. Kişi kendini dokunulmaz sandığında, kaderi ters döner. Bu yönüyle Nemesis, tragedyanın altyapısıdır: kahramanın yükselişi, düşüşü çağırır. Mitoloji, başarıyı bile risk olarak görür.
Nemesis bazı anlatılarda kıskançlık değil; toplumsal dengeyle ilgilidir. Çok zenginleşen, çok güçlenen, herkesi ezen figürler, Nemesis tarafından ‘normalleştirilir’. Bu, antik dünyanın “eşitlik” değil ama “sınır” fikridir.
Roma’da Nemesis kültü gladyatör arena dünyasında da görünür: Zaferin yanında düşüş ihtimali. Arena, Nemesis’in sahnesi gibidir; kalabalık, ölçüsüz gururun düşüşünü izler. Mit, toplumsal psikolojiye bağlanır.
Nemesis arketipi bugün de canlıdır: “Kibirlenme, düşersin.” Bu basit cümle, binlerce yıllık mitolojik bir adalet anlayışının modern özetidir.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi