14. ve 15. yüzyıllardan itibaren bugünkü Ukrayna’nın büyük kısmı, Litvanya Büyük Dükalığı ve ardından Polonya-Litvanya Birliği’nin etkisine girdi. Bu dönem, yalnızca siyasi egemenlik değişimi değil; hukuk, din, soyluluk düzeni ve toprak rejiminde dönüşüm anlamına geliyordu. Bölge, Doğu ile Batı arasındaki büyük güç dengelerinin tam ortasında kaldı.
Litvanya yönetimi altında yerel Ruthen (Doğu Slav) elitleri belli ölçüde sisteme entegre edildi; hukuk dili ve idari pratiklerde bölgesel süreklilikler görüldü. Ancak Polonya etkisi arttıkça, Latin kültürü ve Katolik kurumları daha belirgin hale geldi. Bu, özellikle din ve kimlik alanında gerilimler yarattı.
1596’daki Brest Birliği gibi girişimler, Ortodoks toplulukların bir kısmını Roma’yla birleştirmeyi hedefledi ve “Uniate” (Yunan Katolik) geleneğinin güçlenmesine zemin hazırladı. Dini tercihlerin siyasi anlamı büyüktü; çünkü din, aynı zamanda hukuk ve eğitim kanallarını da belirliyordu. Kimlik, kilisenin kapısında şekilleniyordu.
Toprak düzeninde soyluluk (szlachta) ve serflik ilişkileri sertleşirken, kırsal toplulukların yükü arttı. Bu ekonomik baskılar, ileride Kazak hareketlerinin sosyal tabanını besledi. Siyasi çerçeve değişirken, toplumsal gerilimler birikiyordu.
Litvanya-Polonya dönemi, Ukrayna tarihinin çok katmanlı miraslarından biridir: bir yandan şehirleşme ve Avrupa bağlantıları, diğer yandan dini bölünmeler ve sınıfsal çatışmalar. Bu dönem, modern Ukrayna kimliğinin “sınır” karakterini anlamak için anahtar bir sahnedir.
Detaylı anlatım: Ukrayna’nın Tarihi: Kiev Ruslarından, Bağımsızlığa ve Bugüne