Roma Senatosu, tiranlaşan bir imparator veya vatan haini ilan edilen bir kişi öldükten sonra, ona verilebilecek en ağır cezayı uygulardı: ‘Damnatio Memoriae’ (Hafızanın Lanetlenmesi). Amaç, o kişiyi tarihten silmek, hiç yaşamamış gibi yok etmekti. Romalılar için unutulmak, ölmekten daha beterdi.
Bu karar alındığında, kişinin heykelleri yıkılır veya başları değiştirilir, madeni paraların üzerindeki yüzü ve ismi eritilir veya kazınır, yazıtlardaki adı (örneğin zafer taklarından) çekiçle silinirdi. Portreleri (tondo) boyayla kapatılırdı. Ailesinin onun yasını tutması yasaklanır, hatta bazen vasiyeti geçersiz sayılırdı.
En ünlü örneklerden biri İmparator Geta’dır. Kardeşi Caracalla tarafından öldürüldükten sonra Geta’nın adı ve yüzü, tüm imparatorluktaki anıtlardan (örneğin Septimius Severus Takı) silinmiştir. Domitian ve Commodus da senato tarafından lanetlenen imparatorlardır. Nero, intihar ettikten sonra lanetlenmiş, ancak halkın sevgisi nedeniyle mezarına gizlice çiçekler bırakılmaya devam etmiştir.
Ancak bu uygulamanın paradoksal bir sonucu vardı: Silinen isimler, yazıtlardaki boşluklar (lacuna) ve tahrip edilmiş yüzler, izleyiciye ‘burada birinin olması gerektiğini’ hatırlatarak, o kişiyi unutturmak yerine ‘silinmiş kişi’ olarak hafızaya kazırdı. Yokluk, varlık kadar dikkat çekici hale gelirdi.
Damnatio Memoriae, Roma’da tarihin ne kadar manipüle edilebilir ve politik olduğunu gösterir. Geçmiş, şimdiki iktidarın ihtiyaçlarına göre yeniden yazılabilir veya silinebilirdi.
Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı