Tiber Nehri’nin ağzında kurulan Ostia, Roma’nın dünyaya açılan kapısı ve ana limanıydı. M.Ö. 4. yüzyılda bir kale olarak kurulan şehir, zamanla Roma’nın en önemli ticaret merkezine dönüştü. Şehrin tahıl, zeytinyağı, şarap, mermer, köle ve vahşi hayvan ihtiyacı buradan karşılanırdı. Özellikle Mısır’dan gelen tahıl gemileri, Roma’nın açlıktan kurtulmasını sağlıyordu.
Ostia, çok katlı apartmanları (insula), depoları (horrea), hamamları, tiyatroları ve tapınaklarıyla kozmopolit bir ticaret merkeziydi. Nüfusu 50.000’e ulaşan şehirde, tüccarlar, denizciler, liman işçileri, köleler ve azatlılar yaşardı. Şehirde, dünyanın dört bir yanından gelen insanların ibadet ettiği tapınaklar vardı: Mithras tapınağı, İsis tapınağı ve Yahudi sinagogu gibi.
Limanın kapasitesi yetersiz kalınca İmparator Claudius (M.S. 42-54) ve Trajan (M.S. 103), Tiber’in kuzeyinde, deniz kıyısında altıgen biçimli devasa yeni bir liman (Portus) inşa ettirdiler. Bu liman, 200 hektarlık bir alanı kaplıyordu ve 100 gemiyi aynı anda barındırabiliyordu. Trajan’ın limanı, bugün hala görülebilir ve Roma mühendisliğinin bir şaheseridir.
Ostia’daki meydanlarda (Piazzale delle Corporazioni), dünyanın dört bir yanından gelen gemi sahiplerinin ofisleri vardı; yer mozaikleri hangi şehirden geldiklerini (Kartaca, İskenderiye, Narbonne, Puteoli vb.) gösterirdi. Bu mozaikler, ticaret ağının ne kadar geniş olduğunu kanıtlar. Örneğin, bir mozaikte fil resmi varsa, bu, o ofisin Afrika’dan fildişi getirdiğini gösterirdi.
Şehir, Roma’nın çöküşüyle birlikte terk edildi ve çamura gömüldü; bu sayede bugün en iyi korunmuş antik kentlerden biridir. Ostia’daki kazılar, Roma’nın günlük yaşamına dair eşsiz bilgiler sunmuştur: dükkânlar, hanlar, genelevler, mezarlar ve evler, şehrin canlılığını gösterir.
Ostia, sadece bir liman değil, aynı zamanda Roma’nın kültürel ve sosyal hayatının bir parçasıydı. Şehirdeki tiyatro, gladyatör oyunları ve festivaller, liman işçilerinin eğlence ihtiyacını karşılıyordu.
Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı