Roma’da Hekimler ve Cerrahlar

roma'da günlük yaşam

Roma ordusu, tarihin ilk profesyonel sahra hastanelerini (valetudinarium) kurdu. Her lejyonun kendi hastanesi vardı ve bu hastanelerde yaralı askerlerin bakımı yapılırdı. Yaralı askerlerin bakımı, devletin önceliğiydi; çünkü deneyimli bir askerin kaybı pahalıya patlardı. Örneğin, bir lejyonerin eğitimi ve donatımı, devlete binlerce sestertius’a mal oluyordu. Bu yüzden askerlerin sağlığı, devletin güvenliği için kritikti.

Cerrahlar, yaraları şarapla temizler, afyonla uyuşturur ve enfeksiyonu önlemek için bal kullanırdı. Kafa travmaları ve ampütasyonlar konusunda şaşırtıcı bir beceriye sahiptiler. Örneğin, bir askerin bacağı kangren olursa, cerrahlar bacağı keserek askerin hayatını kurtarırdı. Ameliyat aletleri (neşter, forseps, kancalar) bugünkü aletlere şaşırtıcı derecede benziyordu. Cerrahlar, aynı zamanda diş çekimi ve göz ameliyatları da yapardı.

Sivil hayatta ise tıp, denetimsiz bir alandı; şarlatanlar ve zehir satıcıları yaygındı. Plinius, “Roma’da doktorlar cinayet işleyip ceza almayan tek kişilerdir” diye yakınır. Doktorların çoğu Yunan kökenli köleler veya azatlılardı ve eğitimleri çok değişkendi. Bazıları gerçekten yetenekliydi, bazıları ise sadece şarlatandı. Örneğin, bir doktor, hastaya yılan zehri içirerek onu iyileştirmeye çalışırdı; bu, çoğu zaman hastanın ölümüne neden olurdu.

Göz hastalıkları (katarakt) yaygındı ve ilkel yöntemlerle ameliyat edilirdi. Katarakt ameliyatında, cerrah gözün içine bir iğne sokarak kataraktı kırar ve gözden çıkarırdı. Bu işlem çok riskliydi ve çoğu zaman körlüğe neden olurdu. Ancak başarılı olursa, hasta tekrar görebilirdi.

Kadın doktorlar (medica) da vardı; özellikle doğum ve jinekoloji alanında çalışırlardı. Kadın hastalar, erkek doktorlara muayene olmak istemediği için, kadın doktorlar önemli bir rol oynardı. Örneğin, bir kadın doktor, doğum sırasında anne ve bebeğin hayatını kurtarmak için sezaryen ameliyatı yapabilirdi.

Roma tıbbının en büyük ismi Bergamalı Galen’dir (M.S. 129-216). Galen, hayvan diseksiyonlarına dayalı anatomik çalışmalarıyla ünlüdür ve eserleri 1500 yıl boyunca (Rönesans’a kadar) tıp alanında tartışmasız otorite kabul edilmiştir. Ancak Galen’in bazı teorileri (örneğin, kanın karaciğerde üretildiği ve vücutta dolaştığı teorisi) yanlıştı ve bu yanlışlık, yüzyıllar boyunca tıbbın gelişmesini engellemiştir.


Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı