Osmanlı toplumu, askeri (yönetenler) ve reaya (yönetilenler) olmak üzere iki ana sınıfa ayrılıyordu. Askeri sınıf, padişah, vezirler, ulema, askerler ve bürokratlardan oluşuyordu. Bu sınıf, vergi ödemez ve devlet hizmetinde bulunurdu.
Reaya, çiftçiler, zanaatkarlar, tüccarlar ve diğer meslek gruplarından oluşuyordu. Bu sınıf, vergi öder ve üretim yapardı. Reaya, Osmanlı toplumunun çoğunluğunu oluşturuyordu ve ekonomik hayatın temelini oluşturuyordu.
Millet sistemi, Osmanlı toplum yapısının özgün bir özelliğiydi. Gayrimüslimler (Rumlar, Ermeniler, Yahudiler), kendi dini liderleri altında örgütlenmişlerdi. Her millet, kendi hukukunu uygulayabilir ve kendi eğitim sistemini kurabilirdi. Bu sistem, Osmanlıların çok dinli ve çok kültürlü toplumunu yönetmesini sağladı.
Kölelik, Osmanlı toplumunda yaygındı. Köleler, savaş esirleri, ticaret yoluyla satın alınanlar veya devşirme sistemiyle alınan çocuklardan oluşuyordu. Ancak Osmanlı köleliği, diğer toplumlardaki kölelikten farklıydı; köleler, zamanla özgürlüklerini kazanabilir ve yüksek mevkilere gelebilirdi.
Kadınların toplumsal konumu, Osmanlı toplumunda karmaşıktı. Harem sistemi, kadınların saraydaki rolünü gösteriyordu. Ancak sıradan kadınlar, tarım, zanaat ve ticaret gibi alanlarda aktif rol oynuyordu. Kadınların miras ve mülkiyet hakları vardı, ancak bu haklar erkeklerden daha sınırlıydı.
Şehir ve kırsal kesim arasındaki fark, Osmanlı toplum yapısının önemli bir özelliğiydi. Şehirler, ticaret, zanaat ve idarenin merkeziydi. Kırsal kesim, tarım ve hayvancılığın merkeziydi. Bu iki kesim arasındaki ilişki, Osmanlı toplumunun ekonomik ve sosyal yapısını şekillendiriyordu.
Osmanlı toplum yapısı, zamanla değişti. 19. yüzyılda yapılan reformlar, sınıf yapısını etkiledi. Modernleşme süreci, geleneksel toplum yapısını dönüştürdü. Ancak bu değişimler, imparatorluğun çöküşünü engelleyemedi.