1911 Devrimi (Xinhai Devrimi), Qing Hanedanı’nı devirerek Çin’de imparatorluk dönemini sona erdiren ve cumhuriyetin ilanına giden süreçtir. 19. yüzyılın dış baskıları, iç isyanları ve reform krizleri; hanedanın meşruiyetini tüketmişti.
Demiryolu imtiyazları, vergi yükü ve yerel elitlerin hoşnutsuzluğu; ayaklanmaları hızlandırdı. Wuchang Ayaklanması, devrim dalgasını başlatan kıvılcım oldu.
Sun Yat-sen’in ideolojik çerçevesi (milliyetçilik, halk egemenliği, refah) cumhuriyet fikrine yön verdi; ancak sahada askeri aktörler belirleyiciydi. Yuan Shikai gibi figürler, iktidar pazarlıklarının merkezine oturdu.
Devrim, imparatorluğu bitirdi ama istikrar üretmedi; savaş ağaları dönemi ve uzun iç çatışmalar başladı. Devletin çöküşü, bazen yeni devletin doğumunu geciktirir.
1911, Çin’de modern ulus-devlet tartışmalarının başlangıç eşiğidir. Cumhuriyet kuruldu; fakat “devlet kapasitesi” sorunu 20. yüzyıl boyunca Çin siyasetinin ana dosyası olarak kaldı.
Detaylı anlatım: Güçlü Yönetimlere Karşı Yapılan Tarihi Ayaklanmalar ve Sonuçları
