Endülüs, Orta Çağ’da çok kültürlü bir toplumdu. Müslümanlar, Hristiyanlar ve Yahudiler, birlikte yaşıyordu. Bu birlikte yaşama, ‘convivencia’ (birlikte yaşama) olarak adlandırıldı. Convivencia, Endülüs’ün benzersiz karakterini oluşturdu.
Convivencia, sadece bir arada yaşama değil, aynı zamanda kültürel alışverişti. Farklı dinlerden insanlar, birbirlerinin kültürlerinden öğrendi. Bu alışveriş, bilim, sanat, edebiyat ve felsefe alanlarında gerçekleşti. Endülüs, bu kültürel sentezin merkeziydi.
Müslümanlar, Endülüs toplumunun çoğunluğunu oluşturuyordu. Ancak Müslümanlar, Hristiyan ve Yahudi topluluklara dini özgürlük tanıdı. Bu özgürlük, zimmî sistemiyle sağlandı. Zimmîler, cizye (vergi) ödeyerek korunma hakkı kazandı.
Hristiyanlar, Endülüs toplumunun önemli bir parçasıydı. Mozarablar (Arapça konuşan Hristiyanlar), Endülüs kültürünün önemli bir bileşeniydi. Hristiyanlar, Müslüman yönetiminde önemli görevler üstlendi. Bazı Hristiyanlar, İslam’a geçti.
Yahudiler, Endülüs toplumunun bir diğer önemli parçasıydı. Yahudiler, ticaret, bilim ve sanat alanlarında önemli roller oynadı. Endülüs, Orta Çağ’da Yahudi kültürünün en önemli merkezlerinden biriydi. Yahudi şairler, bilim insanları ve filozoflar, Endülüs’te çalıştı.
Ancak convivencia, her zaman barışçıl değildi. Dönemsel çatışmalar ve gerilimler yaşandı. Bazı dönemlerde, dini hoşgörü azaldı ve zorunlu dönüşümler gerçekleşti. Ancak genel olarak, Endülüs çok kültürlü bir toplum olarak varlığını sürdürdü.
Convivencia, Endülüs’ün en önemli miraslarından biridir. Bu birlikte yaşama modeli, Orta Çağ Avrupası’nda eşsizdi. Endülüs, farklı dinlerden insanların birlikte yaşayabileceğini gösterdi. Bu model, bugün hala ilham kaynağıdır.
Detaylı anlatım: Endülüs: Müslüman İspanya’nın Tarihi