“Nihai Çözüm” (Final Solution), Nazi Almanyası’nın Avrupa’daki Yahudileri sistematik biçimde yok etmeye yönelik devlet politikasını ifade eder. Bu, savaşın “yan ürünü” değil; ideolojik hedeflerle bürokratik kapasitenin birleşmesiyle kurumsallaşmış bir imha programıdır.
Politikanın uygulanması, farklı araçların bir araya gelmesiyle mümkün oldu: gettolaştırma, zorunlu emek, kitlesel infazlar, toplama kampları ve imha merkezleri gibi mekanizmalar, belirli bölgelerde birbirini tamamlayan bir şiddet düzeni üretti.
Bu sürecin en kritik yönü, modern idarenin imha için seferber edilebilmesidir. Ulaşım ağları, kayıt sistemleri, güvenlik kurumları ve propaganda, “devlet kapasitesi”nin yıkıcı bir yönünü açığa çıkardı. Savaşın gidişatı, bu şiddet düzeninin ölçeğini ve yöntemlerini de etkiledi.
Holokost’u anlamak, II. Dünya Savaşı’nı yalnızca askeri tarih olarak okumanın yetersizliğini gösterir. Savaş, bazı cephelerde ideolojik bir “yok etme” hedefiyle yürütüldü; bu da savaş sonrası hukuk, insan hakları ve uluslararası düzen tartışmalarının merkezine yerleşti.
Özetle: “Nihai Çözüm”, II. Dünya Savaşı’nın ahlaki ve tarihsel kırılma noktalarından biridir ve modern devletin şiddeti nasıl ölçekleyebildiğini gösterir.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?