II. Dünya Savaşı’nın başlangıcı, tek bir tarih ve tek bir kararla açıklanamayacak kadar birikimli bir krizler dizisinin son halkasıdır. Yine de 1939’da yaşananlar, bu birikimi açık bir savaşa dönüştüren eşiği gösterir.
1930’lar boyunca Avrupa’da Versay düzeninin yarattığı gerilim, Almanya’da hızlanan yeniden silahlanma ve revizyonist dış politika ile birleşti. İtalya’nın saldırgan hamleleri ve Japonya’nın Asya’daki yayılması, uluslararası sistemin caydırıcılık kapasitesini zayıflattı. Bu atmosferde “kriz yönetimi” giderek “kriz biriktirme”ye dönüştü.
Fiili kırılma 1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’yı işgaliyle geldi. Birleşik Krallık ve Fransa’nın 3 Eylül’de Almanya’ya savaş ilan etmesi, saldırıyı Avrupa ölçeğinde bir savaşa çevirdi. 1939 sonbaharı ve 1940 ilkbaharındaki görece durağan dönem, tarafların hazırlık ve strateji arayışlarının sürdüğü bir ara evreydi.
1940 baharında Batı Avrupa’daki hızlı çöküş, savaşın karakterini değiştirdi. Ardından 1941’de Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırısı ve Pasifik’te Pearl Harbor sonrası ABD’nin savaşa girişi, çatışmayı gerçek anlamda küreselleştirdi. Bu andan itibaren savaşın kaderi sadece cephede değil; üretim, ikmal, deniz yolları ve ittifakların dayanıklılığı gibi “arka plan” faktörlerinde belirlendi.
Özetle: 1939–1941 aralığı, II. Dünya Savaşı’nı yerel saldırılardan küresel bir topyekûn mücadeleye dönüştüren dönemeçtir. Başlangıcı anlamak, neden-sonuç zincirini ve devlet kapasitesini aynı anda okumayı gerektirir.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?