Sobibor, Polonya’da kurulu bir Nazi imha kampıydı; oraya giden trenlerden inenlerin %99’u saatler içinde gaz odalarında öldürülürdü. Burası bir çalışma kampı değil, bir ölüm fabrikasıydı. Ancak 14 Ekim 1943’te, imkansız gerçekleşti: Mahkumlar isyan etti ve kampı ele geçirdi.
İsyanın liderleri, Kızıl Ordu’dan esir düşen Yahudi Teğmen Aleksandr Pechersky ve Polonyalı sivil Leon Feldhendler’di. Planları cüretkardı: SS subaylarını tek tek atölyelere (kıyafet deneme bahanesiyle) çağırıp sessizce öldürmek, silahlarını almak ve kapıdan yürüyerek çıkmak.
Planın ilk kısmı işledi; 11 SS subayı baltalar ve bıçaklarla öldürüldü. Ancak bir gardiyan cesedi fark edince alarm verildi. 600 mahkum, ana kapıya ve tel örgülere doğru koşmaya başladı. Makineli tüfek ateşi ve mayın tarlaları arasında bir can pazarı yaşandı.
Yaklaşık 300 mahkum ormana kaçmayı başardı. Çoğu sonraki günlerde yakalanıp öldürüldü ama 50’si savaşı sağ atlatarak tanıklık etti. Bu olay üzerine Himmler o kadar öfkelendi ki, Sobibor kampını tamamen yıktırdı, üzerine ağaç diktirdi ve izlerini sildi. Ancak Sobibor isyanı, Yahudilerin ‘kuzu gibi ölüme gittiği’ mitini yıkan en büyük direnişti.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?