II. Dünya Savaşı’nın nedenleri, kısa vadeli tetikleyiciler ile uzun vadeli yapısal gerilimlerin birleşimidir. Bu yüzden “tek neden” aramak yerine, birbirini besleyen faktörlerin nasıl bir araya geldiğine bakmak daha açıklayıcıdır.
Birinci Dünya Savaşı sonrası kurulan düzen, bazı devletlerde “revizyon” isteğini kalıcılaştırdı. Almanya’da yeniden silahlanma ve genişleme politikası, Versay’ın sınırlamalarını fiilen aşmayı hedefledi. Japonya, Doğu Asya’da kaynak ve nüfuz alanı arayışıyla yayılmacı bir çizgiye girdi. İtalya’nın saldırgan dış politikası ise uluslararası tepkilerin yetersizliğini görünür kıldı.
Ekonomik arka plan da belirleyicidir. 1929 Büyük Buhran, toplumsal huzursuzluğu artırdı; otoriter siyasetlerin meşruiyet zemini genişledi. İç siyaset radikalleştikçe, dışarıda “güvenlik” ve “yaşam alanı” gibi söylemler daha kolay alıcı buldu.
Diplomasi düzeyinde ise “yatıştırma” ve gecikmiş caydırıcılık, saldırgan hamlelerin maliyetini düşürdü. Savaş, bu birikimin 1939’da Polonya üzerinden açık çatışmaya dönüşmesiyle başladı; fakat kökleri, 1930’ların siyasi-iktisadi ve ideolojik dönüşümlerine uzanır.
Özetle: İdeoloji, ekonomi, revizyonist dış politika ve zayıflayan uluslararası caydırıcılık, savaşa giden yolu birlikte açtı.
Detaylı anlatım: II. Dünya Savaşı’nın Tarihi: Nasıl Başladı ve Sonuçlandı?