Demeter (Ceres), ‘Toprak Ana’ değilse bile ‘Tahıl Ana’dır; tarımın, hasadın ve beslenmenin tanrıçasıdır. Olympos’un kısır çekişmelerinden uzaktır, çünkü onun görevi insanlığın karnını doyurmaktır. Ancak mitolojideki en dokunaklı hikaye, kızı Persephone ile olan bağıdır.
Hades kızı Persephone’yi kaçırdığında, Demeter’in yası o kadar büyük olur ki, bir tanrıça olarak görevlerini bırakır. Toprak küser, ekinler büyümez, dünya ilk kez kışla ve kıtlıkla tanışır. İnsanlığın yok olma tehlikesi karşısında Zeus araya girmek zorunda kalır. Demeter, tanrısal gücünü ‘annelik hakkı’ için bir pazarlık kozu olarak kullanan tek figürdür.
Sonunda varılan anlaşmayla Persephone yılın bir kısmını annesiyle (Bahar/Yaz), bir kısmını kocasıyla (Kış) geçirir. Bu mit, mevsimlerin döngüsünü açıklar. Demeter’in kızıyla kavuşma sevinci, toprağın çiçek açmasıdır.
Demeter adına düzenlenen ‘Eleusis Gizemleri’, antik dünyanın en kutsal ve gizli dini törenleriydi. Bu törenlerde, buğday tanesinin toprağa gömülüp (ölüp) başak olarak yeniden doğması üzerinden, insan ruhunun ölümden sonra yaşamaya devam edeceği öğretilirdi. Demeter, yaşamın, ölümün ve yeniden doğuşun sırrını tutan hüzünlü ve güçlü bir annedir.
Bazı anlatılarda Demeter, tarımı insanlara bizzat öğretir: Triptolemos adlı kahramana buğdayı ve ekim bilgisini verir, onu kanatlı arabasıyla dünyaya gönderir. Bu, tarımın bir ‘tanrısal hediye’ olarak meşrulaştırılmasıdır. Demeter miti böylece yalnızca bir anne-kız dramı değil, uygarlığın temel teknolojisinin (tarımın) kutsal köken hikâyesidir.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi