Olimpos’un zirvesinde, elinde her şeyi yakıp kül edebilecek bir yıldırımla oturan Zeus, Batı medeniyetinin ‘baba’ figürüdür. Ancak o, sadece gökyüzünün hükümdarı değil, aynı zamanda kozmik düzenin (Kosmos) kaos karşısındaki teminatıdır. Zeus’un hikayesi, klasik bir ‘Oidipal’ çatışmayla başlar: Babası Kronos, çocuklarını yutan bir tiran; Zeus ise onu devirip yeni bir düzen kuran isyankar oğuldur. Titanomakhia (Titanlar Savaşı) sonunda kazandığı zafer, sadece bir güç değişimi değil, barbarlıktan medeniyete geçişin sembolüdür.
Zeus’un iktidarı mutlak görünse de aslında pamuk ipliğine bağlıdır. Mitolojideki pek çok hikaye, onun tahtını koruma paranoyasını işler. İlk karısı Metis’i (Bilgelik), ondan doğacak çocuğun kendisini devireceği kehaneti yüzünden yutması, babası Kronos’la aynı kaderi paylaşma korkusunun sonucudur. Bu yutma eylemi, bilgeliği (Metis) içselleştirerek onu kendi gücünün bir parçası yapma çabasıdır. Zeus, kaba kuvveti (Bia) ve zekayı birleştirerek evreni yönetir.
Çapkınlığıyla ünlü olması, sadece bir karakter zafiyeti değil, aynı zamanda politik ve teolojik bir alegoridir. Zeus’un ölümlü ve ölümsüz kadınlarla (Europa, Leda, Danae, Semele) birleşmesi, ilahi gücün dünyaya yayılmasını ve kahraman soyunun (Herakles, Perseus) devamını sağlar. Kuğu, boğa, altın yağmuru veya ateş gibi formlara girmesi, tanrısal enerjinin her şekle girebilen, durdurulamaz ve nüfuz edici doğasını simgeler.
Ancak Zeus, aynı zamanda ahlaki bir ikilem kaynağıdır. Adaletin (Dike) babası ve misafirperverliğin (Xenia) koruyucusu olmasına rağmen, sık sık kendi koyduğu kuralları çiğner. Prometheus’u insanlara yardım ettiği için cezalandırması veya Truva Savaşı’nda tarafsız kalmaya çalışıp (Terazi ile kader tartması) aslında savaşı yönetmesi, onun merhametli bir tanrıdan çok, evrensel dengeyi korumaya çalışan soğuk bir yönetici olduğunu gösterir.
Sanat tarihinde Phidias’ın yaptığı devasa Zeus heykeli (Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri), onun haşmetini yansıtırken, Rönesans ressamları onun insani tutkularını öne çıkarmıştır. Bugün ‘Jüpiter Kompleksi’ terimi, kendini tanrı gibi gören narsist liderler için kullanılsa da, Zeus arketipi; güç, sorumluluk ve arzular arasında sıkışıp kalan iktidar sahibinin ebedi dramıdır.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi