Romalıların dünya medeniyetine en büyük katkısı, sistematik hukuk anlayışıdır. “On İki Levha Kanunları” ile başlayan süreç, Justinianus’un “Corpus Iuris Civilis”i ile zirveye ulaştı.
“Masumiyet karinesi” (suçu kanıtlanana kadar herkes masumdur), “yazılı sözleşme” ve “mülkiyet hakkı” gibi kavramlar Roma hukukunun mirasıdır.
Hukuk, vatandaşlar arasındaki ilişkileri (Ius Civile) ve yabancılarla ilişkileri (Ius Gentium) düzenleyerek imparatorluğun ticari ve sosyal entegrasyonunu sağladı. Hukuk, kılıçtan daha birleştiriciydi.
Romalı hukukçular (Ulpian, Gaius), yasaları sadece uygulamamış, felsefi olarak yorumlamış ve kategorize etmiştir. Bu metodoloji, Kıta Avrupası hukuk sisteminin (Civil Law) temelini oluşturur.
Bugün kullandığımız “alibi”, “bona fide”, “habeas corpus” gibi terimler doğrudan Latince hukuk terminolojisinden gelir.
Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı