Romalılar hediye vermeyi severdi; bu, sosyal bağları (amicitia) güçlendirmenin yoluydu. Saturnalia’da (Aralık ayı) hediyeleşmek zorunluydu. Bu festivalde, herkes birbirine hediye verirdi; köleler bile efendilerine hediye verirdi. Bu uygulama, Roma’nın sosyal hiyerarşisini geçici olarak tersine çeviriyordu. Hediyeleşme, Roma’nın sosyal hayatının önemli bir parçasıydı.
Şair Martialis, yazdığı ‘Xenia’ ve ‘Apophoreta’ adlı şiir kitaplarında, misafirlere verilen hediyeler için kısa beyitler yazmıştır. Bu beyitler, bugünkü hediye kartlarının atasıdır. Örneğin, bir beyit şöyledir: ‘Bu mum, senin için yanacak ve seni aydınlatacak.’ Bu beyitler, hediyelerin anlamını ve değerini vurguluyordu. Bu uygulama, Roma’nın edebi kültürünün bir parçasıydı.
Hediye skalası genişti: Zenginler gümüş tabaklar, nadir kitaplar veya köleler verirken; fakirler kalem, kaşık, çakı veya kilden yapılmış kumbaralar verirdi. Hediye değeri, veren kişinin sosyal statüsüne göre değişiyordu. Örneğin, bir senatör, başka bir senatöre altın bir kupa verirken, bir pleb, komşusuna bir kalem verebilirdi. Bu farklılık, Roma’nın sosyal hiyerarşisini yansıtıyordu.
Misafirperverlik (hospitium) kutsaldı; eve gelen misafire verilen hediyeler (xenia), ev sahibinin cömertliğini ve gücünü gösterirdi. Bu uygulama, Roma’nın sosyal hayatının önemli bir parçasıydı. Örneğin, bir misafir, ev sahibinin evine geldiğinde, ev sahibi ona hediye verirdi. Bu hediye, misafirin ev sahibine olan saygısını gösterirdi. Bu uygulama, Roma’nın sosyal bağlarını güçlendiriyordu.
İmparatorlar da halka hediye (donativum, congiarium) dağıtırdı; bu, cömertlikten çok siyasi rüşvetti. Örneğin, İmparator Trajan, halka para ve tahıl dağıtarak desteğini kazanmıştı. Bu uygulama, imparatorların halkın sevgisini kazanmak için kullandığı bir yöntemdi. Ancak bu hediyeler, Roma’nın ekonomisini zorluyordu ve zamanla imparatorluğun mali krizine katkıda bulunuyordu.
Hediyeleşme kültürü, Roma’nın sosyal hayatının önemli bir parçasıydı. Bu uygulama, Roma’nın sosyal bağlarını güçlendiriyor ve toplumsal uyumu sağlıyordu. Ancak bu uygulama, aynı zamanda Roma’nın sosyal hiyerarşisini de pekiştiriyordu.
Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı