Roma hukuku, modern hukuk sistemlerinin temelini oluşturuyordu. On İki Levha Kanunları, Roma hukukunun başlangıcıydı. Zamanla, bu hukuk sistemi gelişti ve karmaşık bir yapıya dönüştü. Roma hukuku, sadece Roma için değil, tüm Batı dünyası için önemliydi.
Roma hukuku, üç ana kaynaktan oluşuyordu: yasalar (leges), senato kararları (senatus consulta) ve imparator fermanları (constitutiones). Bu kaynaklar, Roma hukukunun gelişimini sağlıyordu. Zamanla, hukuk sistemi daha karmaşık hale geldi ve uzman hukukçular yetişti.
Hukukçular (iurisconsulti), Roma hukukunun gelişiminde önemli rol oynardı. Bu hukukçular, hukuki sorunları çözer ve hukuk sistemini geliştirirdi. Gaius, Ulpian ve Papinian gibi hukukçular, Roma hukukunun temelini oluşturmuştu.
Mahkemeler, Roma hukuk sisteminin önemli bir parçasıydı. Farklı mahkemeler, farklı suçları yargılardı. Vatandaşlar, mahkemelerde kendilerini savunabilirdi. Ancak zenginler, avukat tutarak daha iyi savunma yapabilirdi.
Ceza sistemi, suçun ciddiyetine göre değişiyordu. Hafif suçlar, para cezasıyla cezalandırılırdı. Ağır suçlar, sürgün veya ölüm cezasıyla cezalandırılırdı. Köleler, vatandaşlardan daha ağır cezalar alırdı.
Roma hukuku, zamanla gelişti ve iyileşti. Özellikle imparatorluk döneminde, hukuk sistemi daha adil hale geldi. Ancak hukuk, her zaman eşit uygulanmazdı; sosyal statü, hukuki sonuçları etkilerdi.
Roma hukuku, Orta Çağ ve modern dönemde yeniden keşfedildi. Bugünkü Kıta Avrupası hukuk sistemi (Civil Law), Roma hukukundan gelmektedir. Roma hukuku, dünya hukuk tarihinin en önemli mirasıdır.
Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı