Vigiles: Roma’nın İtfaiye ve Polis Teşkilatı

roma'da günlük yaşam

Roma, dar sokakları ve ahşap binalarıyla (insulae) sürekli yangın tehdidi altındaydı. Özel itfaiye ekiplerinin (örneğin Crassus’un, yanan evi ucuza satın almadan söndürmeyen ekibi) yetersizliği ve yozlaşması üzerine, İmparator Augustus M.S. 6 yılında ‘Vigiles Urbani’ (Şehir Nöbetçileri) teşkilatını kurdu. Bu, tarihin ilk profesyonel, devlet destekli itfaiye ve polis gücüdür.

Vigiles, başlangıçta 7 tabur (cohort) halindeki yaklaşık 3500 (daha sonra 7000) azatlıdan oluşuyordu. Her tabur, şehrin 14 bölgesinden ikisinden sorumluydu. Kendi kışlaları (stationes) ve devriye noktaları (excubitoria) vardı. Ekipmanları arasında kova zincirleri (sipho), yangın battaniyeleri (centones), kancalar, baltalar ve hatta ilkel su pompaları bulunuyordu. Yangın çok büyürse, ‘ateş hattı’ oluşturmak için bitişik binaları hemen yıkma yetkileri vardı.

İtfaiye görevinin yanı sıra, Vigiles geceleri şehrin asayişini de sağlardı. Kaçak köleleri yakalamak, hırsızları (fures) ve gece soyguncularını (grassatores) engellemek onların işiydi. Komutanları olan ‘Praefectus Vigilum’, suçluları yargılama yetkisine sahip, Equestrian sınıfından gelen güçlü bir bürokrattı.

Vigiles’in duvarlara kazıdığı graffitiler (özellikle Ostia ve Roma’daki kışlalarında), onların günlük yaşamına dair ilginç detaylar sunar; şaka yollu küfürler, görev listeleri ve imparatora bağlılık yeminleri bugün hala okunabilir. Hizmet süreleri 6 yıldı ve bu süreyi tamamlayan azatlılar tam Roma vatandaşlığı ile ödüllendirilirdi.

Nero’nun ünlü Büyük Roma Yangını (M.S. 64) sırasında Vigiles’in yetersiz kaldığı veya bazı iddialara göre yangının yayılmasına göz yumduğu söylenir; ancak gerçekte, o dönemde şehrin plansız yapısı herhangi bir itfaiye teşkilatının başa çıkabileceğinden çok daha büyük bir risk yaratıyordu. Yangından sonra, sokakların genişletilmesi ve binalarda taş kullanımının zorunlu tutulması gibi yeni imar yasaları, Vigiles’in işini kolaylaştırmayı amaçladı.


Detaylı anlatım: Antik Roma İnsanlarının Günlük Yaşamı