Enki (Akkad geleneğinde Ea), Sümer mitolojisinde tatlı su, bilgelik ve yaratıcı düzenle ilişkilendirilen büyük tanrılardan biridir. Enki, kaba güçle değil, akıl ve çözümle çalışan bir figürdür. Bu yüzden Sümer anlatılarında kriz anlarında “plan yapan” tanrı olarak görünür.
Enki’nin tatlı suyla bağı, hayatın kaynağı fikrini taşır: su varsa tarım vardır, şehir vardır, uygarlık vardır. Mezopotamya gibi suya bağımlı bir coğrafyada, su tanrısının bilgelikle birleşmesi tesadüf değildir. Enki, doğa yönetiminin mitolojik ifadesidir.
Yaratılış anlatılarında Enki’nin rolü sıkça belirir: insanın yaratılması, düzenin kurulması, tanrılar arasındaki gerilimlerin çözülmesi. Enki, felaketi büyütmek yerine azaltan bir tanrıdır. Bu, mitlerin içinde “merhametli strateji” olarak okunabilir.
Tufan anlatılarında (özellikle Atrahasis geleneğiyle akrabalık kurulan anlatılarda) Enki’nin insanları uyardığı motifler, bilginin korunması temasını taşır. Tanrılar toplu cezaya karar verse bile Enki bilgi sızdırır. Böylece Enki, insanlık lehine çalışan bir arabulucu olur.
Enki figürü, Sümer dünyasının akıl ve yönetim kültürünü yansıtır. Güç kadar plan, şiddet kadar çözüm… Mitoloji, bir uygarlığın değerlerini tanrı karakterinde kristalize eder; Enki bunun örneğidir.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi