Spartaküs İsyanı, Roma Cumhuriyeti’ne karşı kölelerin başlattığı en büyük ayaklanmalardan biridir. MÖ 73’te Capua’daki gladyatör okulundan kaçışla başladı; kısa sürede on binlerce kişilik bir isyan ordusuna dönüştü.
İsyanın sosyal zemini köle emeğine dayalı Roma ekonomisiydi: savaş esirleri, büyük çiftliklerde (latifundia) ağır koşullarda çalıştırılıyordu. Gladyatörler ise zaten zorla şiddete sürülen bir gruptu; kaçış, geniş bir hoşnutsuzluğu ateşledi.
Spartaküs ve komutanları (Crixus gibi) İtalya’da bir süre Roma birliklerini ardı ardına yenmeyi başardı. Roma’nın başlangıçtaki ciddiyetsiz tepkisi ve yerel birliklerin yetersizliği, ayaklanmanın büyümesine katkı verdi.
Roma, krizi ancak Marcus Licinius Crassus’un komutasında sert bir seferberlikle bastırabildi. MÖ 71’de Spartaküs’ün ölümüyle isyan çöktü; hayatta kalan binlerce isyancı Appia Yolu boyunca çarmıha gerildi.
Sonuç olarak Spartaküs İsyanı, Roma’nın köle düzenini sona erdirmedi; fakat Cumhuriyet’in iç güvenlik reflekslerini ve elitlerin korkularını güçlendirdi. Tarihte “alt sınıf ayaklanması” denince en çok anılan örneklerden biri haline geldi.
Detaylı anlatım: Güçlü Yönetimlere Karşı Yapılan Tarihi Ayaklanmalar ve Sonuçları