2004 Turuncu Devrim, Ukrayna’da seçimlerin meşruiyeti ve demokratik rekabetin sınırları üzerine büyük bir toplumsal mobilizasyondu. Seçim sürecindeki usulsüzlük iddiaları, kitlesel protestolara ve siyasi yeniden hesaplaşmaya yol açtı. Bu olay, Ukrayna’nın Sovyet sonrası siyasetinde bir ‘sokak’ momenti yarattı: toplum, karar masasına bedenini koydu.
Turuncu Devrim’in sembolleri, sadece renkler değil; yönelim tartışmalarıydı. Ukrayna, Rusya’yla yakınlık ile Avrupa kurumlarıyla entegrasyon arasında daha net bir eksen tartışmasına girdi. Bu tartışma, sadece dış politika değil, hukuk devleti ve yönetişim meselesiydi.
Protestoların başarısı, kısa vadede siyasi sonuçlar üretti; fakat uzun vadede beklentilerle gerçeklik arasındaki uçurum da büyüdü. Devrimler, kurum kurmak zorunda kaldığında zorlanır: meydan enerjisi, bürokrasiye dönüşmekte zorlanabilir. Ukrayna’da da reform beklentileri, güç mücadeleleriyle sınandı.
Yine de 2004, Ukrayna vatandaşlığı fikrinde önemli bir eşiktir. İnsanlar, oylarının çalınamayacağına dair bir iddia üretmeye çalıştı ve bu iddia kamusal bir norm haline geldi. Bu norm, sonraki yıllarda yeniden test edildi.
Turuncu Devrim, Ukrayna’nın modern siyasi hafızasında “demokrasi talebi”nin erken büyük dalgalarından biridir. Eksikleri ve hayal kırıklıkları olsa bile, toplumsal mobilizasyonun sistem üzerinde baskı kurabildiğini gösterdi. Bu deneyim, 2013-2014 sürecinin de öncüllerinden biridir.
Detaylı anlatım: Ukrayna’nın Tarihi: Kiev Ruslarından, Bağımsızlığa ve Bugüne