Hephaistos (Vulcan), Olimpos’un kusursuz güzellikteki tanrıları arasında bir anomalidir: Çirkin, sakat ve işçidir. Efsaneye göre annesi Hera, doğduğunda onu o kadar çirkin bulmuştur ki Olimpos’tan aşağı fırlatmış, bu yüzden topallamıştır. Bu reddedilme travması, onun karakterini şekillendirmiş; kendini atölyesine, ateşe ve yaratıcılığa adamıştır.
O, tanrıların demircisi ve zanaatkarıdır. Zeus’un şimşeklerini, Aşil’in kalkanını, Helios’un arabasını, Hermes’in miğferini, hatta ilk kadın Pandora’yı o yapmıştır. Onun gücü fiziksel değil, tekniktir. Volkanların içindeki atölyesinde, Kikloplarla birlikte çalışarak ham maddeyi sanat eserine dönüştürür. Bu yönüyle, sanayi devriminin ve teknolojinin antik koruyucusudur.
Karısı Afrodit’in kendisini aldatması üzerine kurduğu mekanik tuzak (görünmez ağ), onun zekasının ve intikamının inceliğini gösterir. Kaba kuvvetle değil, mühendislikle kazanır. Annesi Hera’yı da sihirli bir tahtla tuzağa düşürüp, ancak Afrodit ile evlendirilmesi karşılığında serbest bırakması, onun politik pazarlık gücünü de gösterir.
Hephaistos, toplumun dışladığı ama emeğine muhtaç olduğu ‘yaratıcı dahi’ arketipidir. Kusurları (sakatlığı), sanatının mükemmelliğiyle telafi edilir. O, acıyı üretime dönüştüren sanatçının (sublimasyon) sembolüdür.
Kült merkezlerinden biri Lemnos adasıdır; anlatılarda Hephaistos’un düştüğü ve bir süre yaşadığı yer olarak geçer. Antik dünyada demirciler, metal işçileri ve zanaatkârlar, onun ‘ateş’ini sadece fiziksel bir ocak olarak değil, mesleki bir sır ve gelenek olarak da görürdü. Bu yüzden Hephaistos miti, teknolojiyi kutsallaştıran en erken anlatılardan biridir: Üretim, bir tür ritüeldir.
Detaylı anlatım: Mitolojik Karakterlerin Listesi