Ukraynalaştırma Politikası Nedir? 1920’lerde Sovyet Kültür Deneyi ve Geri Dönüşü

ukrayna tarihi

1920’lerde Sovyetler Birliği içinde uygulanan “korenizatsiya” (yerlileştirme) politikalarının Ukrayna’daki karşılığı, Ukraynalaştırma (Ukrainization) olarak anılır. Bu politika, Sovyet rejiminin erken döneminde yerel dilleri ve kadroları sisteme entegre ederek meşruiyet üretme çabasının parçasıydı. Ukraynaca eğitim, yayıncılık ve bürokrasi alanlarında belirli bir genişleme yaşandı.

Ukraynalaştırma, bir yandan Ukrayna kültürünü güçlendirdi; diğer yandan bu güçlenme Sovyet çerçevenin sınırları içinde gerçekleşti. Yani kültürel yükseliş, siyasi bağımsızlık anlamına gelmiyordu. Bu, Sovyet yönetim tarzının tipik çelişkisidir: kimliği tanır, ama onu kontrol altında tutmak ister.

1920’lerin Ukrayna entelektüel hayatında canlı bir üretim görüldü; edebiyat, tiyatro ve akademi alanlarında Ukraynaca’nın kurumsal kapasitesi arttı. Ancak 1930’lara gelindiğinde, merkezileşme ve şüphecilik güçlenince bu alanlar hedefe oturdu. Kültür, bir anda “tehdit” olarak da okunabilir.

Stalin döneminde Ukraynalaştırmanın geri çevrilmesi ve kültürel elitlere yönelik baskılar, kimlik siyasetinin nasıl sert bir kırılma yaşayabildiğini gösterir. Bir devlet, önce dili yükseltip sonra aynı dili şüpheli ilan edebilir. Bu tür zikzaklar, toplumda kalıcı travma ve güvensizlik üretir.

Ukraynalaştırma deneyimi, Ukrayna tarihinde “kısa bir açılma” dönemi olarak hatırlanır. Bu hatıra, bugün de önemlidir çünkü kültürel özerklik taleplerinin tarihsel bir referansını oluşturur. Kimlik, bazen birkaç yıl nefes alır; sonra yeniden boğulur.


Detaylı anlatım: Ukrayna’nın Tarihi: Kiev Ruslarından, Bağımsızlığa ve Bugüne